XVII. VE XVIII. YZYILLARDA BLM XVII. ve XVIII.

XVII. VE XVIII. YZYILLARDA BLM XVII. ve XVIII. Yzyllarda Bilim Bu yzyl batllar bilimsel devrim yzyllar olarak adlandrmaktadr.Ancak bu deyim daha ok 17. yy iin geerlidir. 17. yy da devrim saylabilecek nitelikte giriimler ve fikirler mevcuttur.18.yy ise ilk yars bilimsel gelime ynnden

snk bir dnemdir.17.yy parlak ve devrimci atlmlar gze arpmaz.Bu dneme, deyim yerinde ise, on yedinci yzylda yutulan byk lokmalarn sindirildii dnem olarak baklabilir. XVII. ve XVIII. Yzyllarda Bilim Ancak bilimde 17.yy gre snk olan dnem, felsefede olduka parlak grnmektedir. Bir yanda Francis Bacon geleneini srdren ngiliz empirist filozoflar (Locke, Berkeley, ve Hume ),

te yandan Descartesin rasyonalist geleneine bal Fransz filozoflar (Voltaire, dAlembert, Diderot vb. ) grlr. XVII. ve XVIII. Yzyllarda Bilim 18.yy zellikle Fransada Aydnlanma a dr. Fransz aydnlar akl ve bilimin, zgr koullar altnda, dine gerek brakmayacak yeni bir dnya gr iin yeterli olduu inancndadrlar. Bu dnce iin ise kaynak olarak

Descartesdan kukuculuu, Bacondan doaya egemen olmann yolunun bilimden getiini, Newtondan evreni mekanik terimlerle aklamay bulmulardr. XVII. ve XVIII. Yzyllarda Bilim Aydnlanma a filozoflarnn bilimsel kltre en byk katklar 1751-1765 arasnda yaymladklar 21 ciltlik Ansiklopedi olmutur. Bu nedenle bu guruba Ansiklopedistler de

denmektedir. Grubun ortak zellikleri arasnda ilerlemeye inanlar ve Hristiyan dinine kar antipatileri bata gelir. XVII. ve XVIII. Yzyllarda Matematik 17.yy da yaplan devrimlerin zerine 18.yyda ki bilim adamlar alternatif teoriler gelitirmek yerine eldeki teorilerdeki boluklar doldurma, sonular genelletirme, przleri giderme ynnde altlar. Bu dnemde gnmz matematiinin temelleri atlmtr. Blais Pascal, Fermat,

Leibniz, Euler, Lagrange ve Descartes bu dnemde matematik ve bir ok konuda ne kan bilim adamlardr. Descartes ve Matematik Descartes Ren soylu bir Fransz ailesinin ocuu olarak dnyaya geldi. (1596-1650 ) Fransz dnr, Analitik geometrinin

ve Francis Bacon ile birlikte ada felsefenin kurucusudur. Descartes ve Matematik kici (dalist ) nitelikte ve derin kartlklarla dolu olan Descartes felsefesi; metafizik, biimsel, maddeci ve idealist eleri birlikte ierir.Descartes bir yandan orta a dncesinin baz zelliklerini tayan, te yandan gnmzde bile yeni yorumlara yol aan zgn dnceler

ortaya koydu. Descartes ve Matematik renimi srasnda matematie byk ilgi duyan Descartes, bu bilimin yntemini felsefeye de uygulayarak matematikte olduu gibi genel geer ve zorunlu bilgilere ulamay amalad. e, o gne kadar bildiini sand her

eyden kukulanmakla balayan ve bunu yntem kukusu diye adlandran Descartes, kuku gtrmez tek gerein kukulanmak olduunu Descartes ve Matematik Descartes, dnyorum o halde varm (cogitoergosum) biimindeki nl yargsyla bunu belirtir. Descartes cebir ilemlerini geometriye

uygulam ve analitik geometriyi kurmutur. Descartes ve Matematik Cebirdeki iaretleri basitletirmi ve fizyolojik ruh biliminin temellerini atmtr. Cebirin geometriye uygulanmas sonucunda ilk defa koordinat geometrisi fikri gelimi, koordinat

sisteminde ox ve oy dorular o noktasnda birbirlerini dik keserler ifadesi grlmtr. Blaise Pascal (1623-1662) Fransann matematik, fizik ve felsefe alanndaki nl dehalarndan olan Pascal kk yata kendini gstermitir. Yunanca ve Latince renmi ve

babasnn destei ile konuya ilikin bilgisini arttrmak iin Eukleidesin Elementler ini ve Apolloniosun Koniklerini Yunancasndan okumutur. Blaise Pascal (1623-1662) Henz 12 yandayken hi geometri

bilgisine sahip olmad halde bir genin i alarnn toplamnn iki dik aya eit olduunu kendi kendine bulmutur. Dil derslerinden arta kalan bo zamann babasnn verdii kitaplar okuyarak deerlendiren Pascal 16 yanda konikler zerine bir eser yazmtr. 19 yanda aritmetik ilemlerini mekanik olarak yapan bir hesap makinesi icat etmitir. (1642-1645) Blaise Pascal (1623-1662)

Pascal yalnzca teorik bilimlerde deil, pratik ve deneysel bilimlerde de yetenekli ve zgn bir aratrmacyd. 23 yanda Toriellinin (1608-1647) atmosfer basnc ile ilgili almasn incelemi ve bir daa kartlan barometredeki civa stununun dtn, yani yksee kldka hava basncnn azaldn gstermitir (1646-1648). Blaise Pascal (1623-1662)

Di arsndan uyuyamad bir gece rulet oyunu ile sikloid zerine dnmtr. ok gen yalarda ok nemli almalar tamamlam ve matematiin geliimine ok nemli katklar yapmtr. Fermat ile yazarak Olaslk Teorisini

kurmutur. Binom almnda katsaylar vermitir, Pascal geninin kefi de ona aittir. Blaise Pascal (1623-1662) 25 yandayken kendini felsefi ve dini dncelere adamtr. Felsefe ile ilgili en nl kitab

Dncelerdir. 1653 ten itibaren matematik ve fizik zerinde alarak svlarn kararszl zerine bir kitapk yazmtr ve bu kitapkta Pascal'n basn kanunu aklanmtr. Blaise Pascal (1623-1662)

nemli yaptlar: Aritmetik genin ncelenmesi (1654) Geometri Anlay zerine (1658) Hava Boluuna likin Yeni Deneyler (1647) Svlarn Dengesi ve Hava Ktlesinin Arl zerine ncelemeler (1651) Blaise Pascal (1623-1662)

Salk problemlerinden dolay 39 yanda Pariste lmtr. Sebeplerin varaca son nokta, onun tesinde ok ey vardr. Yar at iin neyse; yalanlamak, inanmak ve phe etmek insan iin odur. Pierre De Fermat (1601-1665)

Bask kkenli Fransz hukuku ve matematikidir. Fermat amatr bir matematikiydi. Ancak yinede 17.yzyln ilk yarsnn nde gelen iki matematikisinden biridir. Asl meslei memurluk olan Fermat hukuk ile ilgili almalarn Fransann Toulouse ehrinde yapmtr. lerinden arta kalan zamanlarda ise matematik ile uramtr.

Pierre De Fermat (1601-1665) Fermatn gnmzde hatrlanmasnn en nemli sebebi son teoremi olan Modern Saylar Kuramdr: Herhangi x, y, z pozitif tam saylar iin, xn + yn = zn ifadesini salayan ve 2 den byk bir n doal says yoktur. Erilerin teetlerini, maksimumlarn ve

minimumlarn bulmak iin yntemler gelitirmitir. Bylece diferansiyel hesabn temellerini atmtr. Pierre De Fermat (1601-1665) Fermat matematiksel olaslklar kuramnn da kurucusudur. Pascal ile birlikte bir ans oyununda her oyuncunun kazanma olasl problemi zerinde durmu ve kombinasyonlar

teorisi ile problemi zmtr. Descartesten bamsz olarak analitik geometriyi kurmutur. Pierre De Fermat (1601-1665) Fermat bulularn yaynlamay savsaklayan savruk bir kiiydi. Bu yzden gnmzde analitik geometrinin kurucusu olarak Descartes, diferansiyel hesabn balatcs olarak da Newtonu

biliyoruz. Asal saylar zerinde ok durmutur. Bu konuda eitli teoremleri vardr. rnein; 4n+1 eklinde yazlan bir asal say, yalnzca bir tek ekilde iki karenin toplam olarak yazlabilir. Pierre De Fermat (1601-1665) Fermat Teoremi olarak bilinen mehur teoremi ise; p asal bir say ve a ile p

aralarnda asal olduu zaman (ap-1-1) says p saysna blnebilir. biiminde ifade edilebilir. Fermat ayrca x2-Ay2 = 1 denkleminde A kare olmayan bir tam say olmak artyla snrsz sayda tam say zmnn bulunduuna iaret eden ilk matematikidir (1657). Pierre De Fermat (1601-1665) Fermat ayn zamanda modern dnem k tasarmnn gelitirilmesinde

nemli bir adm atmtr. Snell Kanunu kantlamtr. sin/sin=Vsin=V1/sin=VV2 GOTTFRED WLHELM LEBNZ GOTTFRED WLHELM LEBNZ (1646-1716); nl bir Alman filozofu, bilim dnyasnn en nemli sistemci dnrlerinden biridir. Matematik, metafizik ve mantk alanlarnda ileri srd yeni dnce ve grleriyle tannr. Leibniz, Leipzig'de dodu, 15 yanda

Leibzig niversitesi'ne girdi. Almanya'da felsefe tarihinin kurucusu saylan Jakob Thomasius'tan felsefe okudu GOTTFRED WLHELM LEBNZ Leibniz 1672 ylnda, 26 yanda ileri modern matematik almalarna balad. Bundan 3 yl sonra Isaac Newton'dan bamsz olarak Calculus'un temel teoremini kefetti (Fundamental Theorem of Calculus). Pek ok yl Leibniz ve Isaac

Newton taraftarlar arasnda kimin Calculus'u kefettiine dair bir tartma olsa da uan Leibniz ve Isaac Newton Calculus'un babalar olarak kabul edilmektedir. Leibniz'in Felsefesi Leibniz, duyusal verilerin zihin ya da

akl sayesinde bilgiye dntklerini belirtir. Duyulardan gememi hi bir ey zihinde bulunmaz. Deney ile akl birletirmeye ynelik bir teori kurmaya almtr. Leibniz'in Felsefesi Felsefesinde Descartes'in tz kavramndan hareket eder.

"Tz dndm zaman var olmak iin kendinden baka hibir eyin varlna muhta olmayan bir eyi dnyorum. Ak sylemek gerekirse byle olmayan yalnz Tanrdr. Leibniz'in Felsefesi Leibniz'in tz olarak adlandrd eyler monadlardr.

Leibniz'e gre monadlar nceden belirlenmi bir dzen iinde bulunurlar. Buna nceden dzen kuram denir. Leibnizin arpma Kural iki veya daha fazla fonksiyonunun arpmnn trevinin hesaplanmasnda kullanlan bir yntemdir.

Kuraln matematiksel ifadesi f ve g srasyla f(x) ve g(x) ifadelerinin kapal formu olmak zere yle verilir: dx, dy simgelerini d(uv)=udv+vdu gibi trev alma kurallarn snr deerlerinde dy=o bkm noktalarnda d2y=0 kouluyla blmn diferansiyeline de deyinmitir.

Balca Eserleri Metafizik stne konumalar nsan zihni zerine yeni denemeler Theodise Monadoloji Leibniz dl, Alman Aratrma Topluluu'nun Alman bilim adamlarn desteklemek amal verdii dldr.

Leonhard Euler Leonhard Euler 18. yzyl'n en nemli ve tm zamanlarn nde gelen matematikilerinden biri kabul

edilmektedir. Fonksiyon kavram ve onun yazmn tanmlamtr . Yapt bu alma iin verilebilecek rneklerden bazlar trigonometrik fonksiyonlar iin yapt sin, cos ve tan tanmlamalardr. Leonhard Euler Euler 1735 ylnda bir takm salk problemleri yaamaya balad. Humma hastalna yakaland ve

1740 ylnda sa gz grmemeye balad. Yaplan cerrahi mdahale ile geici olarak iyilese de yeniden grme kayb yaamaya balad. 1771 ylnda yaplan yeni bir cerrahi mdahale teki gzn de kaybetmesine neden oldu. Leonhard Euler

Euler matematiin neredeyse btn alanlarnda almtr; geometri, aritmetik, trigonometri, cebir ve say teorisi. Bunlara ek olarak uzay-zaman sreklisi mekanii, ay teorisi ve dier pek ok alanda da katkda bulumutur. Tp, botanik ve kimya alannda nemli almalar yapmtr. Ayn zamanda mkemmel bir tarihi ve ok okuyan bir edebiyat severdi. Olaanst hafzas ile bilinir .

Euler' in almalarnn tamam eer baslsayd 60 ve 80 ciltlik yer kaplard. Euler e(Euler sabiti olarak da bilinir) sabiti ile formller yazan ilk kiidir. Faydasn, tutarlln ve bir sanal saynn ssn almakta nasl kullanlacan Euler forml ile tanmlamtr.

Euler zdelii: Byk asal saylar buldu ve asal saylarn sonsuz tane olduu sonucuna vard. 1. e says, aadaki diferansiyel denklemi salayan yegne pozitif reel saydr.

e says, aadaki limite eittir: e says, aadaki sonsuz toplama eittir: Euler toplam, almak dizilerin yaknsakln hzlandrmak amacyla kullanlmaktadr. Yntem, raksak toplamlarn hesaplanmasn da olanakl klmaktadr.

Euler integral 'inin iki tipi vardr: Euler integralinin ilk tr: Beta fonksiyonu Euler integral 'inin ikinci tr: Gama fonksiyonu'dur. TELESKOP

Teleskop (Yunanca tele = uzak ve skopein = bakmak), uzaydan gelen her trl radyasyonu alp grntleyen astronomlarn kulland bir rasathane cihazdr. XVII. yzyldan sonra astronominin gelimesi byk lde teleskopun geliimine bal kalmtr. TELESKOP

cat edildii tarih ak deildir; bir bilim adam deil bir usta tarafndan kefedilmi olmas muhtemeldir. Kimin tarafndan yapld da muamma olan teleskop belli dnemlerde birka ismin zerinde yapt almalar sonucu bugnk halini almtr. TELESKOP

Teleskopun ilk eklinin tarifi Trk slam alimi Ebl Hasan (971-1029) tarafndan yaplmtr. Osmanllar dneminde de bunun zerine birtakm almalar yaplmtr. Galileo Teleskopu Kepler Teleskopu Newton Teleskopu

Gregorian Teleskopu Mercekli Teleskoplar Aynal Teleskoplar Newtonian Tipi Teleskoplar Cassegrain Tipi Teleskoplar Katadioptrik (aynal-mercekli) Teleskoplar

Schmidt-Cassegrain Teleskoplar: Johannes Kepler (d. 27 Aralk 1571 - . 15 Kasm 1630) Johannes Kepler ada astronominin kurucusu saylan Kepler 1571 ylnda Almanya'nn gneyinde bulunan Weil'da dodu. ocukluunda ok hasta olmasndan dolay ellerinde ve gzlerinde kalc bozukluk olmutu. Buna ramen Tbingen niversitesi'ne girdi ve renim grd. 1591'de

yksek lisans derecesi ald. Graz'da matematik profesrl yapt. Johannes Kepler Bu dnemde yazd Mysteriumcosmographicum (Evrenin Gizleri, 1596) adl yaptnda aklad gezegen sistemiyle nl astronomlar arasna katld. Linz'de kald 14 yl iinde iki kitap yazan Kepler, burada nc yasasn kefetti. Johannes Kepler

1. yasas: Btn gezegenler, odaklarndan birinde Gne'in bulunduu elips biimli yrngeler zerinde hareket eder. 2. yasas: Bir gezegeni Gne'e balayan doru paras eit zaman aralklarnda eit alanlar tarar. 3. yasas: Gezengenlerin dolanm srelerinin karesi ile Gne'e olan

uzaklklarnn kpnn oran tm gezegenler iin ayndr. Johannes Kepler Btn ilk ve ortaa boyunca, Dnyann evrenin merkezi olduu varsayld. Buna kar kan ilk isim grlerini lm deinde yaynlatmay baaran Polonyal papaz ve bilim adam NicolausCopernicus (1473-1543) oldu (MikolajKopernik).

17.yzyla gelindiinde bilim adamlar ikiye ayrlmt. Bir blm din ve ilk a Yunan filozoflarnn etkisi altnda hala Dnya merkezli evreni, bir ksm da Gne merkezli evreni savunuyordu. Johannes Kepler Kepler ikinciler arasndayd. Ne var ki, Gne merkezli evreni savunanlar o tarihte bilinen alt gezegenin (Merkr, Vens, Dnya, Mars, Jpiter ve Satrn) hareketlerindeki baz dzensizlikleri aklayamyorlard.

Platon felsefesi ve Pisagor matematiinin etkisiyle evrende varolduuna inand matematiksel uyumu gstermeye almtr. Rana Descartes Descartes bu yntemini drt kuralla temellendirmitir. 1-Apaklk Kural: Doruluu apak bilinmeyen hibir eyi doru olarak

kabul etmemek, yani acele yarglara varmaktan ve n yarglara saplanmaktan ekinmek, yarglarda ancak kendilerinden kukulanlmayacak derecede ak ve seik olarak kavranlan eyleri bulundurmak. Rana Descartes Bu yntemin esas, salam bir nokta buluncaya kadar sezile apak olarak kavranlamayan her eyden kuku duymaktr. Bu ynyle kukucularn yntemlerinden

tamamen farkl olan yntemsel kukuculuk, Descartes'n deyimiyle, gerei, yani kayay bulmak iin gevek toprak ve kumu atmak amacna dayanr. Bylece elde edilen bilgi artk kendisinden kuku duyulmayan, apak olarak kavranlan, doruluuna gvenilen bilgi olacaktr. Rana Descartes 2-Analiz Kural: Bu kural incelenecek problemlerden her birini, olanaklar lsnde ve daha iyi zmlemek

iin gerektii kadar paralara ayrmay belirtir, yani karmak ve karanlk olan nermelerden, basamak basamak daha yaln nermelere inmek ve daha sonra bu yaln nermelerden balayarak daha karmaklarn bilgisini elde etmektir. Rana Descartes 3-Sra Kural: En yaln ve bilinmesi en kolay eylerden balayarak, tpk basamak basamak bir merdivenden

kar gibi, derece derece daha karmak olanlarn bilgisine ykselirken, doalar gerei ard arda sralanmayan eyler arasnda bile bir sra olduunu ngrerek dnmeyi yrtmektir. Rana Descartes 4-Say kural: Bu kural hibir eyin unutulup atlanmadndan emin olmak iin, her ynden tam say ve genel tekrar yapmay belirtir. Burada dikkat

edilmesi gereken drt nokta vardr. Sayn srekli, kesiksiz, yeter ve sral olmas. Galileo Galilei (15 ubat 1564 8 Ocak 1642) talyan fiziki, matematiki, gkbilimci ve filozofu olup, Bilimsel devrim'de byk bir rol

oynamtr. Galileo Galilei Galileo hem yzyllardr hakim olan Aristoteles akmndan, hem de Kutsal Kitap'tan phe duyarak Ortaa'daki bilim anlaynda devrim yaratmtr. Galileo Galilei

Galileo 15 ubat 1564'te talya'nn Pica ehrinde dodu. Dneminin tannm mzisyenlerinden Vincenzo Galilei'nin olu olan Galileo, ilk tahsilini Floransa'da yapt. Babas kendi matematik uras nedeniyle varlnn ounu kaybetmiti ve Galileo'u matematikten uzak tutmaya alyor, bir hekim olmasn istiyordu.Galileo'nun

mzisyenlik ve ressamla olduka ilgisi vard ama babasnn isteine uyarak Pisa niversitesi'nde tp okumaya karar verdi. Galileo Galilei Babasnn bir arkada olan matematik retmeni Ricci, Galileo'yu olduka etkiledi ve Galileo babasnn kar kmasna ramen zel matematik dersleri almaya balad. Bu derslerde Arimed'in almalarn rendi.

Galileo deneylerinin ilkini 17 yanda tp rencisiyken gerekletirmitir.Kilise avizelerinin rzgar ile salnmasn inceleyen Galileo, rzgarn sertliine gre ann deitiini fakat salnm zamannn deimediini fark etti.Bu gzlemini evde iki sarka oluturarak denemi, ayn sonucu almtr. Galileo Galilei Galileo Pisa niversitesi'ndeki eitimi srasnda tp dalndan

vazgeti ve felsefe ile matematik almaya karar verdi. 1589'da Pisa niversitesi'nde matematik profesr oldu, 1592'de Padua niversitesi'ne geti ve 1610 ylna kadar burada kald. Galileo Galilei 22 yanda "Hidrostatik Terazi" kitabn yaynlayarak bilim dnyasnn ilgisini ekti.O

dnemde Aristoteles gelenei izlenerek bir cisim ne kadar ar olursa, o kadar hzl bir ekilde yere decei dnlyordu. Galileo ty, yaprak gibi cisimlerin yere daha yava dmesinin nedeni olarak geni yzeylerinin hava ile srtmesi olduunu gsterdi.Havasz bir ortamda btn cisimlerin yere ayn hzda deceini iddia etti, o dnemde bu iddiasn kantlayacak bir gzlem imkan yoktu ama gelecekte vakum ile yaplan deneyler Galileo'yu dorulamtr. Galileo Galilei

1609 ylnda Hollanda'da teleskobun icadn rendi ve ertesi yl daha stn bir teleskop gelitirdi.Sonrasnda Ay'n yzeyi, Gne'teki lekeleri, Jpiter'in uydularn kefett i. Gkbilimi almalar Galileo'yu olduka nl yapmt. Galileo Galilei

Bilimsel metodu: Galileo almalarn yaparken fiziksel olaylar paralara ayryor ve bu paralar herkesin anlayaca kesinlikte aklamaya alyordu. Bu paralar sonra da birbirleri ile ilikilendirilmeydi; bu yaklam gnmzde "model kurma" olarak adlandrlmaktadr Galileo Galilei'nin bulular

Teleskop: Aslnda mercekleri kullanarak uza gren aletler Galilei'den daha nce yaplmt. Ancak bu aletleri, yldzlar ve gezegenleri inceleyecek

kadar gl hale getiren o oldu. Galileo Galilei'nin bulular Silindirin gz dayanan ksmna ve dier ucuna mercekler yerletiren Galilei teleskopu bulmu oldu. 1609 ylnda yapt teleskopla birok astronomik gzlem

gerekletirdi. Bunlarn arasnda Ay'n yzeyindeki kraterlerin ilk kez tespit edilmesi de vard. Galileo Galilei'nin bulular Jpiter'in Uydularn Nasl Kefetti?

Galilei 7 Ocak 1610 akam, kendi yapt teleskobuyla Jpiter'i incelerken, gezegenin yaknnda 3 kk ve parlak yldz grd. Byle birey beklemedii iin bir hayli armt. Jpiter'in Uydularn Nasl Kefetti

Onlarn, dierleri gibi birer yldz olduunu dnd. Ertesi akam yine Jpiter'i gzlemledi. 3 kk yldz bu kez Jpiter'in batsna gemi ve gezegene daha fazla yaklamt. O zaman bunlarn yldz deil, Jpiter'in etrafnda dnen gezegenler olduunu anlad. Sonra bu gezegenlerin bir drdncsn daha kefetti. Jpiter'in Uydularn Nasl Kefetti Bylece Jpiter'in ilk 4

uydusu kefedilmi oldu. Dnemin ndegelen astronomlarndan Simon Marius, Kasm 1609'da, yani Galilei'den enaz 5 hafta nce 4 uyduyu kefettiini ne srd. Ama daha nce hibir aklama yapmad iin bunu kantlayamad. Bilim dnyas, Jpiter'in 4 uydusunu Galilei'nin kefettiini kabul eder Galileo Galilei'nin bulular

Mikroskop Galilei teleskoptan daha kk llerde bir silindire yine mercekler yerletirerek mikroskopu yapt. 1619 - 1624 yllar

arasnda bu aletten ok sayda retti. Galileo Galilei'nin bulular Termoskop Galilei, 1597 ylnda sca ve souu lmek iin bir alet yapt. Termoskop adn verdii

bu alet, ince ve uzun bir tp eklinde boynu olan, yumurta byklnde cam bir ieydi. ienin tp eklindeki boynu , iinde sv olan baka bir kaba konuluyordu. Yumurta eklindeki ksm da elle ovuturarak stlyordu. Eller ekildiinde kaptaki sv, tpn iinde belli bir ykseklie ulayordu.

Galileo Galilei'nin bulular Sarkalar ve Saatler Galilei'nin sarkalar zerinde yapt incelemeler modern saatin ortaya

kmasna katkda bulundu. Bunun ilgin bir yks vardr. Galilei ocukluunda birgn kiliseye gider. Ayin srasnda uzun boylu bir adamn ba bir kandile arpar ve kandil ileri geri sallanmaya balar. Sarkalar ve Saatler

Kilisede can sklan ve ayinle fazla ilgilenmeyen kk Galilei kandilin, yavalasa bile hep ayn sre iinde ileri ve geri gittiine dikkat eder. nl bilim adam hayatnn daha ilerki dnemlerinde de, sarkalarn, yani ipe bal arlklarn sallanmas zerine incelemeler yapt. plerin uzunluu ayn olduu zaman, btn arlklarn sallantlarn ayn zamanda tamamladklarn tespit etti. Galileo Galilei'nin bulular

Eskiden saat yapmnda en byk sorun kendini yineleyen ve hep ayn uzunlukta olan bir hareket bulmakt. Galilei'nin sarkalarla ilgili tespiti saatlere uygulanrsa bu sorun alacakt. Bunu daha sonraki yllarda Hollandal bilim adam Christian Guhens baard ve "tik - tak, tik - tak" diye alan, bildiimiz modern

saati yapt. Galilei'nin Mahkemesi Galilei'nin yaad ada, Gne sistemi konusunda hararetli tartmalar yaplyordu. Aslnda bu alandaki almalar yeni deildi. Milattan sonra 150 ylnda Msr'n skenderiye kentinde

yaayan Batlamyus, kendinden nce gelen dnrlerin almalarn gzden geirerek, dnyann uzaydaki konumuyla ilgili bir alma hazrlad. Galilei'nin Mahkemesi Batlamyus'a gre Dnya evrenin merkezinde yeralyordu. Gne ve dier yldzlar Dnya'nn etrafnda dnyordu. Dnya'y evrenin merkezine koyan bu

anlay Kilise tarafndan benimsendi ve yaklak 1400 yl boyunca resmi gr olarak varln korudu. Ancak Polonyal Nikolas Kopernik 1530 ylnda tamamlad almasyla yeni bir yaklam getirdi. Galilei'nin Mahkemesi Kopernik'e gre; Dnya gnde bir kez kendi ekseni etrafnda, ylda bir kez de Gnein evresinde dnyordu. Kilise'nin btn retilerini altst eden bu yaklam Galilei de destekledi. Yapt gzlemlerle

Jpiter'in aylarnn, bu gezegenin evresinde dndn tespit etti. Bu konular tartt, "ndegelen ki Dnya Sistemi zerine Diyaloglar" adl kitabnn 1632'de yaymlanmas byk yank yapt. Bu kitap, Gne sistemiyle ilgili kart grleri savunanlarn azndan yazlm bir tartmayd. Bir anlamda barda taran damla olmutu. Galilei'nin Mahkemesi Katolik Kilisesinin yetkilileri Galilei'yi Vatikan'a ardlar. nl bilim adam, din adamlarnn oluturduu bir mahkeme

tarafndan yargland. Sulu bulundu. Dnyann gnein etrafnda dnd yolundaki grlerini resmen yalanlamaya zorland. Yaklak bir yl sreyle srgne yollandktan sonra evine dnmesine izin verildi. Ancak zaman Galilei'yi hakl kard. Gnmzde, Kilise de dahil olmak zere herkes, Dnya'nn ve dier gezegenlerin Gne'in etrafnda dndn kabul ediyor. William Herschel (1738 1822) Urans

gezegenini ve kzltesi nm kefetmesi ile bilinen Almanya doumlu ngiliz Astronom, esasen bir besteci. William Herschel (1738 1822)

Alman asll ngiliz astronomi bilgini Sir William Herschel, Gne sisteminin dndaki uzak gkcisimlerini inceleyen ilk bilim adam olarak ada astronominin kurucusu saylr. Almanya'nn Hannover kentinde doan Herschel'e ailesi Friedrich VVilhelm adn verdi ve babas gibi mzik eitimi grmesini salad.

1757'de, Yedi Yl Sava srasnda Hannover kenti Fransz igaline uraynca gen Herschel lkesinden kaarak ngiltere' ye snd ve kk adn William olarak deitirdi. William Herschel (1738 1822) ngiltere'de uzun sre mzik dersleri vererek yaamn kazand ve 1766'dan 1782'ye kadar Bath'daki bir kilisenin

orgculuunu stlendi. Bu arada okuduu kitaplarn etkisiyle gkyzn inceleme tutkusuna kaplmt. inden arta kalan zamanlarda uzayn derinliindeki en uzak yldzlan inceleyebilmek iin gl teleskoplar yapmaya balad. William Herschel (1738 1822) 1789'da evinin bodrumunda ann en byk

gzlem aracn yapt. Bu, aynasnn ap 121 cm olan 12 metrelik bir yansmal teleskoptu. mr boyunca hibir gzlemevinde grev almayarak almalarn evinde tek bana srdren William Herschel'in en byk yardmcs kz kardei Caroline Lucretia Herschel'dir (1750-1848). Aabeyinin gzlem kaytlarn tutan Caroline de ksa srede iyi bir astronom olarak yetiti; sekiz kuyrukluyldz kefetti ve ok sayda bulutsu ile yldz kmesini tanmlad . William Herschel (1738 1822)

William Herschel 1781'de Urans gezegenini kefederek byk bir n kazand. Herschel'in ngiltere Kral III. George'un onuruna Georgium Sidus ("George'un Yldz") adn verdii bu gezegen bir gzlemcinin kiisel abalaryla kefedilen ilk gezegendi. Daha sonra Mars' incelemeye balayan Herschel, bu gezegenin dnme ekseninin de Dnya'nnki gibi eimli olduunu saptad. Buradan yola karak Mars'ta da mevsimlerin birbirini izledii ve kutuplarnn Dnya'nn

kutuplar kadar souk olduu sonucuna vard. William Herschel (1738 1822) Mars'n kutuplarnn evresinde gzlemledii beyaz noktalarn buzul takkeleri olduunu dnen Herschel'in bu grn amzda yaplan aratrmalar da dorulamtr Kendi abalaryla ann en nl astronomlarndan biri olmay baaran

Herschel'i Londra'daki Kraliyet Dernei yelie kabul etti ve almalarn altn madalyayla dllendirdi. 1782'de de Kral III. George'un zel astronomluuna atanan Herschel, kendisine balanan gelir sayesinde mzik retmenliini ve kilise orgculuunu brakarak btn zamann astronomi almalarna ayrd. William Herschel (1738 1822) Yaad ada belki de btn nn bir gezegen kefetmesine borlu olan Herschel, gnmzde zellikle yldzlar ve

bulutsular konusundaki almalaryla byk sayg duyulan bilim adamlarndan biridir. Gerekten de yeni bulutsu ve yldz kmelerine ilikin birok katalog hazrlayan Herschel yldz astronomisinin ncsdr. Baz yldzlarn birbirinin evresinde dndn fark ederek 100'den fazla iftyldzin gkyzndeki yerini belirledi. William Herschel (1738 1822)

Teleskopla yapt gzlemlerle baz bulutsularn gerekte saysz yldz ieren dev topluluklar olduunu ortaya koydu. Bugn bu topluluklar gkada ya da galaksi adyla bilinir. Bunlardan baka Gne'i de inceleyen Herschel, bu gkcisminin btn Gne sistemiyle birlikte uzayda hareket ettiini ne srd. Gne gzlemleri srasnda evrende kzltesi nlarn varln saptad. Ayrca Satrn ile Urans'n ikier uydusunu kefetti. XVII. Ve XVIII. YZYILLARDA FZK

Keplerin gezegenlerin zerlerine akl olduu kabul edilen kristal krelerin var olmadn belirlemesiyle gezegenlerin hareketlerini aklayacak yeni bir gk fiziine gereksinim olduu aka ortaya kmtr. Keplerin yol at problemler Galileo ve Newton tarafndan zlecektir. XVII. Ve XVIII. YZYILLARDA FZK

XVII. Ve XVIII. Yzyllarda yaplan fizik almalar iki nemli konuda younlamtr. Bunlar temelinde eylemsizlik ilkesinin yer ald hareket olgularnn irdelendii mekanik ve dieri de k olgularnn incelendii optiktir. Bunun dnda s, manyetizma vb.

alanlarda almalar balatlmtr. GALLEO GALLE GALLEO GALLE 5 ubat 1564te talyann Pisa kentinde dodu. 1581de Pisa niversitesine kaydolan Galileo, asl amac tp okumak olmasna karn, matematie youn bir ilgi duydu. Matematie olan tutkusu, astronomi ve fizie olan yaklamn da etkiledi.

GALLEO GALLE Pisada bulunduu dnemde Hareket zerine adl kitabn hazrlad. Kendi gelitirdii teleskopuyla yapt gzlemlerin sonularn toplad Yldz Habercisi adl kitabn yazd. Papa VIII. Urbann kar kmasna ramen, ki Byk Dnya Sistemi zerine Diyalog adl kitabn yaynlad. GALLEO GALLE ki Byk Dnya Sistemi zerine

Diyalog adl kitabndan dolay gz hapsine mahkum olmutur. Galileo mahkmiyeti boyunca da bo durmayarak ki Yeni Bilim zerine Konuma adl kitabn yazd. Galileo 8 Ocak 1642 tarihinde hayata gzlerini yumdu. GALLEO GALLE Galileo serbest dme hareketinde hangi nesnenin zgl arl daha fazla ise onun daha hzl deceini ileri srmtr. Bu durumda hareket nesnenin

younluuna bal olmaktadr. Nesnenin dme hzn bulmak iin, kendi younluundan ortamn younluunu karmak gerekir. V /V = d /d d /d 1 2 1 2 O1 O2 GALLEO GALLE

Galileo sonuta, almalarnda bolukta serbest dme ve ideal sarka gibi idealletirmeleri kullanmtr. Bir ayin srasnda tesadfen avizenin salnna gz taklan Galileo, avizenin salnmnn nce daha byk bir mesafe kat ettiini, daha sonra giderek bu mesafenin azaldn ve buna bal olarak avizenin hznn da azaldn fark etmitir.

GALLEO GALLE Ayn uzunlukta iki ayr ipe asl biri mantar, biri kurun iki sarka alarak, her birini 90olik alar altnda salnma brakr ve bunlarn yarm daire izdikten sonra yerlerine dn srelerinin

eit olduunu belirler. GALLEO GALLE Galileonun modern bilime nemli katks oldu: Doann matematik yapda olduunu ileri srerek yeni bir bilim anlay ortaya koydu. Teleskopla gkyzn gzlemleyerek evrenin gerek yapsnn anlalmasn salad. Eylemsizlik ilkesini ortaya koyarak fizik biliminin nn at.

GALLEO GALLE Galileonun den nesnelere ilikin yasalar saptamak amacyla yapt deneyler srasnda Pisa kulesine karak farkl arlktaki iki nesneyi birok kez buradan bolua brakt ve her ikisinin de ayn anda yere dtn gzlemledii anlatlr. GALLEO GALLE

Galileo hava srtnmesini hesaba katmayarak tm nesnelerin ayn hzla dt sonucuna varmtr. GALLEO GALLE Konuyu eik dzlemde ve ideal koullar altnda incelemeye karar veren Galileo, ki Byk Dnya Sistemi zerine Diyalog adl kitabnda, eylemsizlik ilkesinin ilk yaln anlatmna ulat kurgusal bir deney tasarlamtr.

GALLEO GALLE Soru: ok przsz bir ekilde yuvarlatlm bir metal top ve ayn ekilde przsz bir eik dzlem olsa ve top bu eik dzlem zerine konulsa ne

olur? Cevap: Top dzlemden aa dzgn olarak artan bir hzla yuvarlanr. GALLEO GALLE Soru: Yukar doru yuvarlanabilir mi? Cevap: lk itme

verilmedike yuvarlanmaz. Ancak bu gerekleirse, o zaman da hareketin hz dzgn bir yavalama iinde olacaktr. GALLEO GALLE Soru: Peki top yatay bir

dzlem zerine konulur ve her hangi bir yne itilirse ne olacaktr? Cevap: Topun hzlanma ya da yavalamas iin bir neden olmayacak ve top hareketini dzlemin bittii yere kadar srdrecektir. Bu durumda eer bu dzlem sonsuzsa harekette sonsuza kadar devam edecektir.

GALLEO GALLE Deiik mesafelerde zaman lerek, baka bir deyile topun hangi mesafeyi ne kadar zamanda yuvarlandn hesap ederek. S=l/2gt2 Formln elde ediyor. Bylece deneysel olarak serbest dme kantlanm oluyor. GALLEO GALLE

Galileo'ya gre frlatlan nesnelerin izdii yolun parabol olmasnn nedeni, frlatlmann yaratt yatay hareketin yere doru dzgn hzlanan dyle birlemesidir. GALLEO GALLE Galileo hem frlatlan hem de serbest den nesnelerin hareketlerini bir zme balam ve bylelikle mekanii tam anlamyla inceleme hedefini gerekletirmitir.

GALLEO GALLE Aristo ve Aristocular nesneler niin der ? sorusunu sorarken. Galileo nesneler nasl ? der sorusunu bilimde sorulmas gereken temel soru olarak belirlemitir. Bu belirleme bu dnemden sonraki btn fizik aratrmalarnn karakteristii olmu ve Galileonun deneysel bilimin kurucusu olarak kabul edilmesine yol amtr.

ISAAC NEWTON(1642-1727) ISAAC NEWTON 25 Aralk 1642de Woolsthorpeta doan Isaac Newton, eitimini 1661den itibaren Cambridge Trinity Collegeda srdrmtr. Barrow, krssn ona brakmak iin grevinden istifa etmi ve bylece Newtonun retim yesi olmasna olanak salamtr.

ISAAC NEWTON niversitenin 1665teki byk veba salgn nedeniyle kapanmasndan dolay, annesinin evine ekilen Newton burada evrensel ekim yasasn kefetmi, n zellikleri ve doas zerine ok sayda deney yapm, Galileonun yer bilimiyle Keplerin gk kuramn birletiren evrensel mekaniin ilkelerini gelitirmitir. ISAAC NEWTON

Newton, mekaniin ve kozmolojinin sorunlarn tartt byk yapt Doa Felsefesinin Matematik lkeleri ardndan da gn nn bize beyaz grnmesine karn, aslnda pek ok rengin karmndan olutuunu belirten buluunun yer ald Opticks adl kitabn yaynlamtr. ISAAC NEWTON

Newton bu kitaplarnda hem fizik bilimine dorudan katk getirmi, hem de bilimin ne tr bir aratrma sreciyle ilerleyebilecei konusunda yetkin rnekler vermitir. Newton, hibir bilim adamna nasip olmayan bir ne sahip olarak 1727de lmtr. ISAAC NEWTON

BLMSEL YNTEM Principia kitabnn giri ksmnda bilimin olmas gereken amacn u ekilde belirtmitir: Olgulardan doann kuvvetlerini kefetmek, sonra da bu kuvvetler yardmyla dier olaylar aklamak nce olgular gzlemlenmeli, bu gzlemler sonucu doann yasalar kefedilmeli ve oluturulan kuram olaylar aklayabilmelidir. ISAAC NEWTON MATEMATK

Analitik geometride erilerin teetleri (diferansiyel) ve erilerin oluturduu alanlar (integral) hesaplamada yntemler gelitirmitir. Bu iki ilemin birbirlerine ters olduunu bulmutur. Eimler ile ilgili zmler gelitirmi ve bunlara ak metotlar ismini vermitir. nk niceliklerin bir boyuttan dierine aktn hayal etmitir. Matematikte (a+b) ifadesinin stel seriye anmn veren genel iki terimli teoremini buldu.

ISAAC NEWTON MEKANK Newton denilince akla gelebilecek ilk ey ktle ekimidir. Newtondan nce Kepler, gezegenlerin hareketlerini aklayan elips yrngeleri ve mesafeleraras bantlar bulmutu. Gezegenlerin hareketlerini kinematik olarak, baarl olarak aklyordu. Ancak bilimsel anlamda Keplerin aklamas gereken sorular vard: Neden gezegenler

Gnein etrafnda elips yrngelerde dolanyorlar da ekip gitmiyorlar? ve Ay neden Yerin etrafnda dolanyor da uzaklap gitmiyor? ISAAC NEWTON O dnemde egemen olan Aristotelesi fizikle aklamann mmkn olmad bu soruya, Keplerin cevap vermesi neredeyse olanakszd. Sorulara doru cevap veren Newton olmutur.

ISAAC NEWTON Elmann basit bir biimde Yerin merkezine doru ekildiini gzlemleyen Newton, bu d Aya da uygulam ve Ayn Yere doru d ivmesi ile bir elmann veya bir tan Yere d ivmesi arasndaki banty nasl vereceini tasarlamtr. Buna gre her iki dte gerekleen ivme miktar, Ayn ve elmann Yerin merkezine uzaklklaryla orantl olmalyd. Hesaplarn buna gre yapan Newton, sonunda nl yasaya

ulamay baard: Kuvvet, gezegenin ktlesiyle doru, Gnee olan uzaklnn karesiyle ters orantldr ISAAC NEWTON ISAAC NEWTON Bylece Newton, Keplerin nc yasas yardmyla iki cisim arasnda bulunan ekimi ifade etmeyi baarm ve btn evreni yneten tek bir kanun olduunu kantlamtr.

ISAAC NEWTON Onun zamanna kadar bilimde, gzlem ve deney aamasnda bir takm kanunlarn elde edilmesiyle yetinilmiti. Newton ise bu kanunlar nda, bilimin btnnde geerli olan ilkelerin oluturulduu kuramsal evreye ulamay baarm ve fizii aksiyomatik hale getirmitir. Newton kitabnn ilk ksmnda tanmlar verir ve ardndan ilkeler veya hareket

yasalar adn verdii kurallar sralar. ISAAC NEWTON leri srd ilkeler mekanik biliminin temellerini oluturan ilkelerdir: 1.Her cisim, zerine uygulanan kuvvetler yoluyla dinginlik ya da dzgn dorusal hareket durumunu deitirmeye zorlanmadka durumunu korur (Eylemsizlik lkesi). 2. Hareket deiimi (ivme), uygulanan kuvvet ile orantldr ve kuvvetin uyguland yndedir (F = m.a). 3.Her etkiye, her zaman kart olan eit bir tepki vardr; yani iki cismin birbiri zerindeki

karlkl etkileri her zaman eit ve zt ynldr(Etki-Tepki lkesi). ISAAC NEWTON Newton evrensel ekim kanunundan yola karak ,Ayn dairesel hareket yapmasna neden olan iki kuvveti birletirerek Keplerin nc yasasna ular.Gne en byk gk cismi olarak sistemin merkezindedir. Sistemindeki tm gk cisimlerini evresinde eliptik

yrngeler izleyecek ekilde kendine doru ekmektedir. Ayn Yrnge Hareketi ISAAC NEWTON OPTK Newton bir k kaynandan kan n bir cisme arpp aydnlatmas olayna farkl bakm, n hareket ettiini ve sonlu bir hz olduunu dnmtr. Mercek ve prizmalar

kullanarak bu k tayfn tekrar beyaz a evirmeyi de baarmtr. ISAAC NEWTON Newton karanlk bir odada kk bir delikten gelen gne n bir prizmadan geirerek bir renk tayf oluturmu ve gkkuaklarnn nasl olutuunu aklamtr. ISAAC NEWTON

Ayn zamanda k ile yapt deneyler sonucu mercekli teleskoplarn kusurlar yarattn fark etmi ve kendisi yanstmal teleskobu bulmutur. OPTK Optik bilimi k nlarnn bir ortamdan baka bir ortama geerken krlmas olgusuna dayanr. inliler daha M.S. 10. Yzylda,

bkey yzeyli cam paralarnn -yani merceklerin- nasl krdn biliyorlard. Avrupa'da 13. ve 14. Yzyllarda merceklerin zellikleri grme bozukluklarn dzeltme amacyla kullanlmaya baland ve gzlkler ortaya kt. Daha sonralar makyaj yapmada ve sa taramada yardmc bir ara olarak kullanlmak iin parlak metalden aynalar yapld. Ama ok kk eyleri bytmeyi ve uzaktaki nesneleri daha belirgin bir gr odana getirmeyi salayan daha gl optik aletlerin yapm, ancak 17. yzylda gerekletirilebildi

17. yzyln ilk eyreinde Willebrord van Roijen Snell(1580-1626) kendi adn tayan krlma kanunun tam formln elde etmitir. Snellin krlma kanununu bulmas optiin yeni evresinin balangc olmutur.Ancak bu tarihten sonra yaplan almalar daha ok n niteliini deneysel olarak anlama abasna dnecektir.Bu abay gsterenlerin banda Grimaldi

gelmektedir. FRANCESCO MARA GRMALD(1618-1663) 2 Nisan 1618de Bolognada dodu.28 Aralk 1663de ayn kentte ld. Matematiki srasyla Parma,Fransa,Ferrara ve Bolognadaki

cizvit okullarnda felsefe,retorik ve din bilimi renimi grd.Daha sonra matematik,astronomi ve mekanik aratrmalarna yneldi. Grimaldi 1655ten sonraki almalarn lmnden ksa bir sre nce tamamlayabildii Physco-Mathesis de Luhmine(Ik zerine Fiziksel ve Matematiksel bir tez)adl kitabnda younlatrd.

Grimaldi bilimsel katklarnn en nemlisini n yansmas ve krlmas zelliklerinin yan sra krnmna urama zelliini de gzlemlemekle yapmtr. ine yalnzca dar bir delikten gne girmesine izin verilen bir odaya yapt deneylerde n yolu zerine yerletirilen k geirimsiz bir cisim ekrana drlen grntsnn iinde parlak ve renkli izgiler bulunduunu grd. Baka bir deneyde de ikinci ve daha dar

bir delikten gemesini salayan n ekranda yaratt aydnlk blgenin beklenenden daha geni olduunu gzlemlemitir. In bir engele rastladnda bkldn gsteren ve izgisel yaylmayla aklanamayan ve bu sonulara bir akarsuyun karlat engeller erevesindeki davranlar arasndaki

koutluu De Luminede aklayan Grimaldi n krnma uradn gstermekle sonralar Huygensin kurculuunu yapaca dalga kuramna ulaan yolu amtr. Matematikini yazm olduu bir kitapta Coloribus et Iride(Bologna 1665)dir. OLE RMER(1644-1710) ve IIK HIZI LM

In hzn ilk defa baarl bir ekilde 1675 ylnda Rmer lmtr. Gne Sistemimizin 5. gezegeni olan ve Dnyaya yz milyonlarca kilometre uzaklkta bulunan Jpiterin hareketlerini gzlerken, k hzn hesaplamaya yardmc olacak ipularn yakalamtr. Rmer, Jpiterin o dnemde bilinen drt uydusunun, dzenli aralklarla bir grnp bir kaybolduunu gzlemlemiti. Uydular, gezegenin evresinde bir yrnge izliyor ve bu yrngede ilerlerken gezegenin arkasna getiklerinde Dnyadan grnmyorlard. Tutulma denilen bu durum zaten biliniyordu; ilgin olansa, ayn uydu iin yaklak 42 saat olan bu tutulma sresinin,

Dnyann Jpitere olan uzaklna bal olarak ok az da olsa deiiklik gstermesiydi. Rmer bu fark, iki gezegenin birbirlerine gre konumlarna bal olarak, n kat etmek zorunda kald uzakln byklyle aklad. Buradan yola karak yapt

hesaplamalarla k hzn 215.000 km/sin=Vsn olarak buldu. Rmer bylece n hzn ilk kez baarm ve kefini Demonstraton touchant le mouvement de la lumire trouv(Gzlemlene In Hareketine likin Kantlama)balkl ksa bir makale halinde yaymlamtr.

CHRSTAN HUYGENS(1629-1695) ve IIIN KRESEL YAYILIMI Huygens n dalga kuramn Franszca kaleme ald Traite de la lumiere (Ik zerine inceleme) adl yaptnda ortaya koyar. Onun bu kurama ynelmesinde bir etken kla ses arasnda grd benzerlikti.Bir baka etken de bir delikten kan n yalnz tam karsnda ulat noktadan deil evredeki hemen her noktadan grlmesi olayyd. Bu olay n devinimini anlamak bakmndan

nemliydi. Huygens'in "esir" kavram bu ilevi salayacakt. Bir benzetme olarak,demiryolunda birbirine dokunan ama bal olmayan bir dizi vagon dnelim. imdi dizinin bandaki vagona lokomotifin hafif bir vuru yapmas nasl bir sonu dourur? Darbeyi dizi boyu ileten vagonlarn yerlerinde kald, yalnzca son vagonun uzaklat grlr. Nedenini, devinimin "etki - tepki" yasasnda dile

gelen ilikide bulabiliriz: Vuru etkisini bir sonraki vagona ileten her vagon ald tepkiyle dizideki yerinde kalr. Bir tepki almayan son vagon ise,ald vuru etkisiyle diziden uzaklar. Verdiimiz bu rnek dalga kuramna nemli bir adan k tutmaktadr. Huygens, uzayn, "esir dedii grnmez bir nesneyle dolu olduunu varsaymaktayd. Buna gre,k bir yerden baka bir yere ilerlerken tpk vagonlarn ilettii vuru etkisiyle devinir, u farkla ki, ilerleme tek bir ynde deil,esir ortamnda tm ynlerde oluur. Nasl ki, demiryolunda ilerleyen ey vagonlar deilse, uzayda da ilerleyen tanecik trnden nesneler deil, devinim dalgasdr.

Huygens dalga kuramyla n yansma, krlma, kutuplama gibi davranlarn da aklad inancndayd. Ne var ki, dalga kuram,Newton'un parack kuramnn glgesinde, 19. yzyla gelinceye dek gzden uzak kalr. Huygens grne gre grne gre dalga krlm Huygens dalga krnm ISAAC NEWTON(1642-1727) ve RENGN DOASI

19. yzyln balarna kadar k kk paracklarn akndan olutuu dnlyordu. Parack teorisinin ba mimar olarak kabul edilen Newton, n bir k kaynandan paracklar olarak yayld ve bunlarn gzde meydana getirdii uyarmlar

sonucunda grme olaynn gerekletii gryle yansma ve krlma olaylarn baarl bir ekilde aklamtr. Newton renkler konusunda deneyler yapmaya balamt. O zamanlar genel kabul gren fikre gre; renkler, k ve karanln (farkl dzeylerdeki) karm olarak kabul

ediliyordu. Bu renk teorisinin savunucusu Hooke, kendi mantnca bir renk skalas neriyordu. Buna gre; parlak krmz, saf beyaz n karanlkta en az karm haliydi. In karanlktan tamamen soyutland siyah renkten bir nceki adm ise lacivert olarak tanmlanmt. Newton bunun doru olmadn abuk fark etti. stne siyah mrekkeple yaz yazlm beyaz bir kada, bu renklerin gz tarafndan 'karm' olarak alglanaca kadar uzaktan bakldndaki kat herhangi bir renkte deil fakat sadece gri olarak grnyordu.

Renk konusunda prizmayla deney yapan dier insanlar, bu renklerin bu ekilde prizma tarafndan 'etkilendiini' dnyor ve beyaz n 'ayrtrlmasyla' bu renklerin olutuunu akllarna getirmiyorlard. Newton yle bir deney dzenledi: Prizmadan geen gne nlarn, sadece yeil renkli geiren bir filtreden geirdi. Filtrenin arkasna ise ikinci bir prizma yerletirdi. Buna gre; eer bu renkleri beyaz a prizmann

kendisi 'ekliyorsa', filtreden szlen saf yeil da 'yeilden baka' bir renge dntrecek ekilde ikinci bir prizmann baz renkler eklenmesi gerekiyordu. Oysa filtreden szlen saf yeil k ikinci bir prizmaya drldnde gene 'saf yeil k' olarak kalmt. Demek ki prizma, stne gelen a kendiliinden bir renk eklenmiyordu. Aksine, birinci prizmayla beyaz ktan tretilen renkleri uygun ekilde yerletirilmi bir dier prizmayla tekrar

birletirilerek gene beyaz k elde edilebiliyordu. Bu ilemden sonra oluan beyaz k olaanst bir parlaklktayd.Newton gnlklerindeki kendi oluturduu bu ikinci ve daha parlak beyaz , yapt her deneyde tekrar tekrar hayranlkla izlediini yazmtr. Gkkuann srrn dnyada ilk defa zen kii de Newton oldu. Ne var ki, ann akademik evrelerine ok mesafeliydi. Onlarla ayn sosyal

evrelere girmiyor, niversitedeki meslektalaryla beraber le yemei bile yemiyordu. Ik ve optik deneylerinin sonularn akladnda, Robert Hooke tarafndan 'bakalarnn akademik almalarn kendine mal etmekle' ve Jesuit'ler tarafndansa dpedz sahtekarlk ve yalanclkla suland. Bu ithamlar karsnda ok derin bir fke ve zntye kaplan Newton, optik ve kla ilgili almalarn noktalad ve bir daha bu konularda hi kimse ile yazmad.

1. 2. 3. 4. 5. 6. Newtonun k hakkndaki grlerini

zetleyelim; Doada gerekte beyaz k ve iinde de renkler bulunmaktadr. , Prizma renkleri retmemekte, sadece ayrtrmaktadr. Bu nedenle ayrm renk tekrar ayrmamaktadr. Ik, kl nesnelerden kan ince paracklarndan oluan bir aktr. Ik paracklarn tamamen olaan mekanik ilkelere baldr. Ik nlar btnyle dorusal izgilerde yaylrlar.

7. 8. 9. Ik paracklar kat nesnelerle karlatklarnda, bklmelere urarlar. Gne ya da beyaz k btn renklerin birleimidir. Renkler n doasnda bulunmaktadr,prizmann oluturduu bir ey deildir.

Isaac Newton'n, ufak bir delikten gelen n, nce bir mercekten sonra renklere ayran iki

prizmadan geiini gsteren izimi XVII ve XVIII YZYILLARDA CORAFYA Rnesans ile keifler corafya alannda gelime salad.1500l senelerde

corafya demek uzak yerlerin, kylarn betimlemesi demekti. Bu dnemlerde nemli eserler yazlmtr. zellikle ngilizler smrgecilie nem veriyordular. Sonraki dnemlerde corafya teriminin iinde nfus, iklim, insani ekonomide girmitir. Bylece corafya ayr bir alan olarak ortaya kmtr.

Corafyann ayr bir bilim olmas Bernhardus Varenius rafndan atlmtr. Varenius 1622 ylnda domutur. Ve Genel Corafya adl eserinde corafyay tantm ve corafyay teolojiden ayrmtr. (Teoloji=Tanr bilimi) Modem Corafyay kurdu. Corafyann bilim olarak ortaya knda Immanvel Kantn da katks olmutur. Corafya dersleri verilmitir. Fiziksel Corafya adl eserinde corafyay teknolojiden ayrmtr. Kant eserlerinde dnyaya 3 ekilde

yaklalacan ileri srd: 1-Matematiksel 2-Siyasal 3-Fiziksel adan yaklalmasdr. Kanta gre insanda var olan iki duygudan Biri olan i duygu insana karlk geliyorsa dier duygu, d duygu, fiziksel, corafyaya karlk gelir.dnya i duygular ile alglannca insana, d dnya ile alglannca doaya ilikin bilgiler elde edilir. Kanta gre corafya yeryznn fiziki tasviridir.

Dier corafya alanndaki bilim adamlar Alexander Van Humbolt ve Carl Ritter olmutur.Humboltun asl ilgisi botanikti. Fakat kanta ve corafyaya ilgi duydu. Bitkilerin, hayvanlarn ve talarn corafyas konusunda kitap kaleme ald. Kosmos adl eseri yazd.Kosmosun kelime anlam birlikli bir btn yada sistem olarak evren demektir. Ayn zamanda Bitki Corafyas ad altnda eseride vardr.

Ritter ise modern corafyann kurucularndandr. Trke karl corafya olan 18 ciltlik eser yazmtr. Uzun yllar bu eser zerinde almtr. Rittere gre corafya insanla dolu yeryznn incelenmesidir. Corafi grnmden ok, corafi grnmn insanla olan ilikisine nem vermitir.corafyann tmdengelimsel deil, tmevarmsal olduunu vurgular. Bu grnden dolay zamann ilk corafyacs unvan verilmitir.

Humbolt ve Ritterin almalar Almanyada niversitelerin almasyla klasik dnem kapanm ve modern dnem balamtr. Pariste ilk dernek olan Corafya Dernei kuruldu. Ardndan Berlin ve Londrada da Corafya Derneklerin kuruldu. Sonu olarak 1922 ylnda uluslar aras Corafya Dernei faaliyete geti.

XVII. VE XVII. YZYILLARDA BYOLOJ 17. yzyl, tm bilimlerde olduu gibi, biyolojide de nemli gelimelerin olduu bir dnemdir. 1600 l yllarn banda ortaya kan mikroskop , biyoloji biliminin kkten deimesini ve yeni kuramlarn gelitirilmesini salamtr.

17. yzylda mikroskopun gelitirilmesi biyolojide bir dnm noktas oldu. Sistematik biyolojiye, snflandrmaya ve canllarn karlatrmal incelemesine arlk veren 17 ve 18. yzyllardan sonra, 19. yzyl evrim ve hcre kuramnn douuna, ada embriyolojinin balangcna ve kaltm yasalarnn bulunmasna tank oldu. Mikroskopta kullanlan ksa odakl yaknsak mercekler , Grekler ve Ortaa

Mslmanlar tarafndan bilinmekteydi . Ancak bileik mikroskop 1590 lara kadar kefedilmemitir. ki tr mikroskop vardr: 1.Bileik mikroskop 2.Basit mikroskop BAST MKROSKOP Tek lens bulunur ve bu lens objeyi bytmeye yarar. 2 mikron civarnda znrle sahiptir. BLEK MKROSKOP

Yaknsak merceklerin bir bileiminden oluan bileik mikroskopta iki lens bulunur. Ana mercek nesneyi bytr ve gz mercei bytlm grnty daha da bytr. BLEK MKROSKOP Bileik mikroskobun ne zaman kefedildii kesin deildir . Bilinen en

eski bileik mikroskobun, ilerinde Antonio van Leeuwenhoek un (16321723) da bulunduu bir grup bilim adam tarafndan gelitirildii kabul edilmektedir . Bunlar 17. yzyl mikroskopist biyologlardr. Mikroskop ilk olarak Galileonin de yesi olduu ilk bilimsel

kurulu olan "Academia dei Lincei nin yeleri tarafndan icat edilmitir. 1590 Hans & Zacharias Janssen of Middleburg, Holland ilk bileik mikroskop icat edildi. 1660 - Marcello Malpighi (1628-1694), ilk byk mikroskop mucitlerinden olup, embriyoloji ve histolojinin babas olarak kabul edilir. 1660ta klcal damarlar gzlemlemitir. Italyan bir tp profesr ve anatomisttir. Tohum geliimi zerine gzlemleri bulunmaktadr. Robert Hooke(1635-1703)

1665 - Robert Hooke , Micrographia isimli kitabn 1665 te yaymlamtr. lk defa, gelitirdii bileik mikroskopla, ince kesilmi ie mantarnda boluklar gzlemlemi ve onlar Hcre olarak isimlendirmitir. Ve yle sylemitir: . . . Mthi ak ve net bir ekilde gzlemleyebildiim tamam delinmi ve boluk olan yaplard.. . Bu boluklar veya hcreler . . . benim iin veya benle birlikte, onlarla

henz karlamam veya farknda olmayan yazarlar ya da kiiler iin, grdm boluklar gerekten mikroskop almalarnda bir ilk idi. Micrographia Robert Hooke'un 1664 ylnda yaymlad eseridir. Mikroskopi hakknda yazlan ilk nemli eser olarak kabul edilir. Bu eser, Hooke'un yapt mikroskobik gzlemlere ve izimlere dayanr.

Hcre szc ilk kez bu eserde kullanlmtr. Zacharias Jansen (1580-1638) Hollandal gzlk yapmcs Jensen , bileik mikroskobun mucididir . Mikroskobun bulunuu da teleskop gibi rastlantdr. 1590 ylnda, iki mercekten oluan basit bir byte yaparak, baz objeleri 50x ve 100x

bytebilmitir. Galileo Galilei(1564-1642) talyan fiziki, matematiki, gkbilimci ve filozof. Galileo hem yzyllardr hakim olan Aristoteles akmndan, hem de Kutsal

Kitap'tan phe duyarak Orta a'daki bilim anlaynda devrim yaratmtr. Galileo Galilei talya'nn Pisa kentinde dnyaya gelen Galileo, ilk nce tp eitimine balam, sonra ilgisi matematik ve felsefeye dnmtr. 25 yanda Matematik profesr olan Galileo, gen yalarndan itibaren hareket hakknda kendi bana deneyler yapmaya balamtr.

Galileo Galilei 1609'da yaplm basit bir teleskoptan ilham alarak daha stn teleskoplar gelitirmi ve uzay hakknda daha nce hi yaplamam gzlemler yapmtr. Galileo, kendisinden nce Copernicus'un ne srd gne merkezli evren kuramn benimsemi ve bu nedenle Vatikan kilisesi tarafndan iki defa yarglanmtr.

Galileo Galilei Kilise dnya merkezli bir evren anlayn savunuyordu ve Copernicus teorisini dine aykr buluyordu. 1614'te ilk mahkemesinde grlerini yaymas ve retmesi yasaklanm, 1632'de yazd bir kitap nedeniyle yarglanmas sonucu mr boyu ev hapsine mahkum edilmitir. Bu olaylar nedeniyle Galileo tarihte bilim ve din atmasnn bir sembol haline Galileo Galilei

Galileo ileri yalarnda krlk geirdi ama buna ramen yazmaya devam etti. 1638'de hareket kanunlar ve mekanik ilkeleri hakknda bir alma yaynlad . Galileo 8 Ocak 1642'de hayatn kaybetti. Galileo Galilei Galilei teleskoptan daha kk llerde bir silindire yine mercekler yerletirerek "occhialino" adn verdii mikroskobu yapt. 1619 - 1624 yllar arasnda bu aletten ok sayda retti.

1610 ylnda Galileo , bileik mikroskopla bir bcein hareket ve duyu organlarn inceledi. Galileo Galilei Galileo, Floransa da kendisini ziyaret eden bir ziyaretiye yle diyordu: Bu tp kullanarak bir koyun kadar byk grnen sinekleri inceledim ve rendim ki tamamen kllarla kapllar . Ayaklarnda , yere ters bile dursa, bir camn boluklarna batrarak zerinde durmalarn ve yrmelerini salayan

sivri ulu ineler var . Galileo nun Mikroskobu Marcello Malpighi Malpighi, 1660 ylnda bir kurbaann vcudundan ald zarda, klcal damarlara rastladn bildirmitir: "Denemelerim sonulanncaya kadar btn kurbaa neslini yok ettim! "

Mikroskopla almalarna devam eden Malpighi, akcierlerin bir kesecik ynndan ibaret olduunu ve her keseciin bir klcal damar ayla evrili bulunduunu ispatlad. Bu keseciklere gnmzde de kullanlmakta olan alveol (petek gz) adn verdi. Marcello Malpighi(1628-1694) Mikroskobik anatominin kurucusu, modern histoloji ve embriyolojinin ncs talyan

hekim. Canl maddenin bir parasn mikroskopla inceleyen Marcello Malpighi, canl organlarn eitli dokulardan, bu dokularn da plak gzle grlmeyen, deiik biimlerde hcrelerden meydana geldiklerini ispatlamay baarm oldu. Malpighi, hcrelere trikl veya kesecik adn vermitir. Marcello Malpighi

Daha sonra srayla karacier, dalak ve bbrek dokularn inceledi. Btn bu organlarda eitli cisimciklerin varln meydana kard. Bbreklerdeki Malpighi piramitleri bunlarn en nlleridir. Malpighi, aratrmalarna ara vermeyerek diler, kemikler ve beyin zerinde de incelemeler yapt. Bu almalarda mikroskop, onun en nemli yardmcs olmutur. Antonio van Leeuwenhoek (1632-1723)

Dnemin en iyi mikroskoplarn yapmtr. 1974 ylnda , sar renkli amurlu bir su damlasn incelemi ve tek hcreli canllar bulmutur . Bylece bakteri dnyasn kefeden Leeuwenhoek

,bunlarn soyaacn karmtr. Antonio van Leeuwenhoek Dz bir gm ya da pirin bir levhaya bir lens yerletirmi ve nesneye odaklamak iin ibkey lensler kullanmtr . Leeuwenhoek , bu mikroskopla kk balklarn effaf kuyruklarndaki kan dolamn incelemitir.

Jan Swammerdam (1637-1680) Mikroskop ile yapt gzlemler sonucunda, bceklerin de insanlar gibi evrim geirdiklerini ve gerekli organlar gelitirdiklerini bulmu ve bceklerin dier st snf hayvanlarda olduu gibi karmak bir anatomiye sahip

olduklarn ve blnerek oaldklarn gstermitir. XVII. VE XVIII. YZYILLARDA TEKNOLOJ XVII. ve XVIII. Yzyl bilimsel almalarn youn olduu bir dnemdir. Fizik bilimdeki gelimeler bal olarak gelimitir. Teleskopun bulunuu astronomi bilimini,

mikroskobun bulunuu da biyoloji bilimini etkilemitir. Bunlarn dnda bu dnemde ortaya kan aralar ise termometre, barometre, buharl makineleri, elektrikli aralar ve mekanik saatlerdir. TERMOMETRE Termometre kelimesi,"s" anlamna "thermo" ve "l" karl "meter metre" kelimelerinden meydana gelmitir. Yani bileik bir kelimedir.

nce cam borudan yaplr. Borunun alt ucu ikincedir, buraya alkol ya da civa doldurulur. Bir termometrenin yap ve grevindeki esas,ayn sda, daima ayn dereceyi gstermesidir. Bu alandaki ilk almalar da,Kristof Kolomb'un Amerikay

kefinden 100 yl sonra, 1592 ylnda Galileo (Galile) adndaki bilgin tarafndan yaplmtr. Galile,gerekte bir "hava termoskopu" diye tanmlanmas gereken bir tr termometrenin yapmn tasarlam ve bunu baaryla gerekletirmitir. GALLEO TERMOMETRES

Galileo termometresi, nesnelerin younluk farkndan dolay bir svnn ierinde batmas, yzmesi veya asl kalmas durumlar ve svnn younluunun scaklk ile deimesi olay kullanlarak tasarlanmtr. GALLEO TERMOMETRES

Galileonun yapt termometresi ilk defa insan vcudunun ssn lebilecek biime getirilerek klinik amal olarak arkada Sanctorius tarafndan kullanlmtr.(1612) 1620 ylnda Francis Bacon Galileonun termometresine benzer bir alet tasvir eder. Ayrca birde gsterge izelgesi ekler. OTTO VON GUERCKE

Almanya 20 Kasm 1602, tarihinde dodu. Matematik hukuk ve mhendislik eitimi srasnda vakum ve hava basnc ile yapt deneylerle nl

olmutur. GURCKEN TERMOMETRES 1672 ylnda deiik bir hava termometresi yapmtr. Bu termometre hava ieren bir bakr kreden olumaktayd. Buna U biimde alkol ieren bir tp balamtr. Tp ierisinde bulunan amandrann ucunu ip ile

balayarak ipi makara sisteminden geirdikten sonra ipin dier ucuna melek figr asmtr. ALIMA SSTEM: Kre erisindeki hava genletiinde alkol U tpnn iinde ykseliyor ve melek yava yava alalyordu. Hava younlatka da melek ykseliyordu. Guericke bu termometresinde ok scaktan balayp ok soukta biten 6

derecelik bir gsterge izelgesi kullanmtr. 1688 yllarnda Amantons tarafndan, scakln evreleyen havann genlemesi ile deil de ykseldii basn ile lld ve atmosferik basn dalgalanmalarnn dzenli olarak dzeltildii bir hava termometresi gelitirdi.

Termometre, bir ABC cva sifonundan olumaktayd. 1732 ylnda ise jean Rey hava genlemesi yerine havasz ortamda svnn genlemesi esasna dayal ilk sv termometreyi yapmtr. Rey bu termometresinde s indeksi olarak suyun genlemesinden yararlanyordu.

Yalnz sv termometrede nemli adm Floransada Grand Dk Ferdinand II tarafndan atlmtr. Grand Dk Ferdinandn yapt termometre Floransa akademisinde dzenli olarak kullanlmtr. Bu termometre ayrca ilk defa tpn zerine kk cam paralarndan oluan sy gsteren iaretler yaplmtr. Floransa termometresi adyla

anlan bu termometre ksa srede Avrupada yayld. Boyle ve Hooke bu termometre zerinde deneyler yaptlar. lk termometrik gsterge izgisi belirleyen Boyledir ve anason ynnn donma noktasn sabit nokta olarak nermitir.1669 ylnda ise Fabri k ve ve yaz scakln iki u scaklk olarak kabul etmi. Dalence ise suyun donma noktasn ve bitkisel yan kaynama

noktasn sabit noktalar olarak nermi.1693-1694 ylnda ise Renaldini suyun kaynama ve donma noktasn u noktalar olarak belirleyerek, bu ikisi arasnda eit paralara blmtr. BAROMETRE Atmosfer basncn len bir aygttr. smi yunanca arlk anlamna gelen baros ve l anlamna gelen metrondan gelmitir.

Barometreyi 1643'te, Galileo'nun rencilerinden talyan bilim adam Evangelista Toricelli bulmutur. Atmosferin yeryzndeki her ey zerinde belirli bir basnc olduunu kantlamak iin deneyler yapan Torricelli, 90 cm uzunluundaki bir cam tp cva ile doldurdu ve tp ters evirerek ak ucunu cva dolu bir kaba daldrd. Tpteki cvann kaptaki cva dzeyinden 76 cm ykseklie kadar alaldn ve bu ykseklikte kaldn grd. Tpteki cva stununu yukarda tutan g, havann kaptaki cvann yzeyine yapt basnt. Atmosferin basnc artt zaman tpteki cva dzeyi ykseliyor,

azald zaman cva dzeyi dyordu. Bylece Torricelli havann bir basnc olduunu kantlamakla kalmad, ilk cval barometreyi de yapm oldu. BUHAR MAKNES ngiliz mhendis Thomas Savery, 1698de maden ocaklarnda biriken sular ekmek iin bir buhar makinesi yapt. Makine ayn zamanda yangn sndrmek amacyla da kullanlabiliyordu. Savery, bu makinesine Madenci Dostu adn takt. Buhar nce, yumurta eklindeki byk bir kaba doldurulurdu. Daha sonra buhar giri vanas

kapatlp, maden ocana bal bir borunun vanas alrd. Yumurta eklindeki kap su ile soutulunca, svlaan buhar vakum yaratr ve madendeki suyu kabn iine ekerdi. Ardndan maden ocana inen borunun vanas kapatlr ve kaba tekrar buhar baslrd. Buharn basnc ile kaptaki su 2dearj borusundan dar atlrd. Boluklarla ilgili nemli deney yapan dier bir bilim adamna Otto Von Guerickedir. Konuyla ilgili olan ilk deneyinde su dolu bir fdan suyu

pompa ile boaltp boluk elde etmeye alm ve baarl olamamtr. Suyun yerine havann dolduunu gren Guericke, kaln bir bronz kre ile deneyini tekrarlar ve hava boluunu oluturur ve bylece bu krelerle eitli deneyler yapmaya balar. Von Gericke 1661 ylnda basn yardm ile havas boaltlm bir

silindirin iine doru bir pistonun hareket etmesi ile mekanik iin elde edileceini gstermitir. 1673 ylnda Huygens, barutun patlamas ile bir metal silindirin ierisinde hava boluunu elde etmeyi denemi ve piston hava basncnn etkisi ile ileri doru hareket ederek mekanik ii gerekletirmitir. Bylece ilk iten yanmal motoru yapmtr. (1680)

Huygens ile alan papin ise 1708 ylnda ilk buhar makinesini yapmtr. Yapm olduu buhar makinesi ,silindir biimdeki bir kazan ,bir piston ve bir buhar borusundan olumakta idi.

Kazan ierisindeki su stldnda arlk aa iniyor, soutulduunda ise arlk yukar kyordu. Papin bu makineyi kusursuzlatrmak amac ile gerekli paray almak iin Kraliyet Bilim Derneine bavurmutur. Ancak bavurusu reddedilmitir.

Papin buhar makinesini gelitirmeye alt yllarda ngilterede Thomas Savery de ayn konu ile uramaktayd. Bu buhar makinesi Papinin gelitirmi olduu makine ile ayn ilkelere dayanmasna karlk bir pistona gereksinim duyulmamtr. Burada buhar suyu aa itmekte, depoya dolan su depo souduunda bir pompa yard ile dar ekilmektedir. Daha sonra 1769 ylnda James Watt tarafnda gelitirilen makine sanayi hizmetine sunuldu.

Watt makinenin verimi artrmak iin eitli yntemler gelitirdi ve eski modellerde kullanlan silindirin kk olmas nedeni ile byk s kaybna neden olduunu fark etti. Bylece daha byk silindirler kullanarak isi

kaybn drmeyi baard. Daha sonra Matthew Boulton ile ortaklk kurdu ve birlikte buhar makinesi satmaya baladlar. 1769 ylnda Richard

Wattn buhar makinesini hareket edecek hale getirdi. 1804 ylnda ray zerinde giden ilk gerek lokomotif ile 5 vagonda 70 yolcu 10 tonluk maddeyi tamay baard. Bundan sonra demir yolar yapm balam oldu ve 1830 ylnda Liverpool Manchester hattnn almas ile ada demiryolculuunun temeli atld.

MEKANK SAATLER Mekanik saatin nerede ve ne zaman yapldna dair kesin bir bilgi yoktur. Heronun, bir kule zerinde muhtazam hzda dolanan bir kuun bulunduu mekanik alet ilk rnek saylabilir. VII. ve VIV.yzyllarda inde astronomik

saatlerin yapld bilinmektedir. Bu saatlerde kovalar birer birer su ile dolar ve buna bal olan ark her iki saatte bir gonk alar. Saatlerde harekete geiren mekanizma olarak zemberein kullanlmas 1500 yllardadr. Zembereim kullanlmasyla saatler kltlebilmi ve tanabilir hale

getirilmitir. Galileo 1641 ylnda oluna sarkacn saatlerde nasl kontrol mekanizmas olarak kullanabileceini aklamtr. Olu 1649 ylnda Galileonun fikrini kullanm ama babasnn lm zerine sonu alamamtr. Sarkal saat yapan ilk kii Huygenstir.

1673 ylnda sarkal saatlerin prensiplerini ele alp matematiksel analizini yapmtr. Bylece bir sarkacn salnmnn, Galileonun da iaret ettii gibi, E zamanl olduunu gstermitir. ELEKTRK VE ELEKTRKL ALETLER

Elektrik ile ilgili almalar M.. 600lere kadar gider. Yn bir beze srlen kehribarn saman ile hafif cisimleri, doal mknatsnda demir paralarn ektii bilinmektedir. Bu konuda bilimsel olarak ilk defa William Gilbert (1546-1603)tarafndan ele alnmtr. Gilbert srtnme ile oluan statik elektrikle ilgilenmi ve elektriin sadece belirli maddelere zg olduu

saptamtr. Otto Von Guericke, statik elektriin elde edilebilecei bir ara yapmay baard. Ara bir eksene geirilmi bir kkrt toptan olumaktayd ve top dnerken topa dokunulduunda kvlcmlar sayordu. Elektriin depo edilmesi leyden iesinin yaplas ile

gerekletirilmitir. 1745 ylnda Von Kleist, ii su dolu bir ieye bir ivi daldrr ve iviye elektrik verir. Bylece suyu arj ederek elektriin depo edilebileceini gsterir. Yldrmn elektrikten baka bir ey olmadn ve atmosfer elektriinin depo edilebileceini ise ilk defa

Benjamin Franklin (1706-1790) ortaya koymutur. Saysz deneylerle atmosfer elektriini depo etmeyi baarmtr. Ancak deneyler srasnda birka asistan yldrm arpmas sonucu hayatn kaybetmitir. XVII. Yzyln ikinci yarsnda elektrik akmnn kefi ile yeni bir dnem balar Galvani, tamamen tesadf eseri olarak,

metal bir masa zerindeki l bir kurbaann bacana bak deydiinde kasldn fark eder ve hcrelerin elektrik iermesi nedeni ile olutuunu ileri srer. Fakat birka yl sonra Alessandro Volta bu kaslmann iki farkl metalden kaynaklandn bulur. Ve deneyleri sonucunda, iki farkl metal arasnda eitli svlar koyarak ilk elektrik pilini yapmay baarr.

1821 ylnda Michael Faraday ilk elektrikli motoru yapmtr. Elektriksel ve manyetik kuvvetlerinin izgilerini mknats etrafnda toplanan demir tozlar yardm ile gstermeyi baarr ve bu izgilere, manyetik izgiler adn verir. H. Rudolf Hertz, ilkel bir verici devresinde oluan kvlcm, yine ilkel bir alc devresinde, arasnda hibir balant olmadan elde eder. Bylece elektromanyetik dalgalarn uzayda yayldn ispatlar.

Ulat bu sonula teknoloji nemli bir ivme kazanacaktr. Telsiz, telgraf, telefon, radyo gibi aralar birer birer icat edilir. 1833 ylnda Karl F Gauss ilk telgraf yapar. 1835 ylnda ise Samuel Morse telgraf mesajlarn 16 km ye kadar gnderir.

1853 ylnda Alexander Gragam Bell tarafndan telefon icat edilir.(ABD Temsilciler Meclisi'nden, telefonun mucidinin skoyal Graham Bell deil, talyan gmeni Antonio Meucci olduu karar kt.) 1890 ylnda Gublielma Marconi ilk radyoyu yapar ve ilk radyo yaynana balar. Ampuln kefi dnemin en nemli olaylarndan biridir. Bir ok deneyler

yaparak baarsz olan Thomas Alva Edison, bir gn ceketinin kopmakta olan dmesine bakarak, bildiimiz diki ipini kullanmay dnd ve 1879 ylnda hi snmeden tam 40 saat boyunca etrafn tan bir ampul yapmay baarmtr. Hazrladklar slaytlardan dolay Kimya retmenlii programndaki arkadalara teekkr ederiz

Recently Viewed Presentations

  • 1 H NMR Interpretation 1. Number of Signals

    1 H NMR Interpretation 1. Number of Signals

    Equivalent protons do not split each other's signals. Hs bonded to O or N usually do not show splitting If Ha and Hb are not equivalent, splitting is observed when: Rules for predicting splitting patterns "vicinal" "germinal" The coupling constant,...
  • Kroenke-Auer-DBP-e14-PPT-Chapter-06

    Kroenke-Auer-DBP-e14-PPT-Chapter-06

    Create Relationships:1:1 Strong Entity Relationships I. Place the . primary key . of one entity in the other entity as a . foreign key. Either design will work—no parent, no child. Minimum cardinality considerations may be important. O-M will require...
  • BENGKEL PENJANAAN & ANALISIS STATISTIK PENGGUNAAN PDK 19

    BENGKEL PENJANAAN & ANALISIS STATISTIK PENGGUNAAN PDK 19

    If anyone else would be interested in a dialogue, or has some background or insight they'd like to share, please respond to me directly and I'll see if there is enough interest to plan a webinar or something.Cheers,Tracy
  • Luton and Dunstable Hospital Trust

    Luton and Dunstable Hospital Trust

    Lecture 10: Planning and Formulating IS Strategy ... A radical humanist approach, grounded in Kantian thinking, offers a way forward from this dilemma. The application of critical thinking to ISSM has led to a reconceptualisation of the ISSM process. ......
  • Article IV Special Projects Supplemental Instruction (SI) FY 2017

    Article IV Special Projects Supplemental Instruction (SI) FY 2017

    Organic Chemistry, Systems Physiology, Pharmaceutical Chemistry, Intro to Pharmacology, Molecular Biology and Pharmaceutical Biotechnology, Biopharmaceutics and Pharmacokinetics, Medicinal Chemistry, Poison Management and Drug Abuse, Infectious Disease Therapeutics, Pharmacology, Endocrine Therapy, and Neuropsychiatric Therapeutics. Workshops
  • 36 - University of Iceland

    36 - University of Iceland

    Maastricht-sáttmálinn 1992 kvað á um: Ýmis skilyrði, sem lönd þyrftu að uppfylla til að fá aðgang að fyrirhuguðu myntbandalagi (EMU) Tímatöflu fyrir sjósetningu sameiginlegu myntarinnar, evrunnar. Reglur um stofnun Evrópska seðlabankans (ECB) Evran var tekin í notkun 1. janúar 1999
  • Mechanics of Materials Engr 350 - Lecture 29 Beam Deflections

    Mechanics of Materials Engr 350 - Lecture 29 Beam Deflections

    The x and y coordinates are the same as those used in the derivation of the flexure formula . Recall the moment curvature relationship developed before (L21/sect 8.4) Differentiating the elastic curve. From calculus.
  • 2017 All Personnel MeetingAugust 15, 2017 - My Jessup

    2017 All Personnel MeetingAugust 15, 2017 - My Jessup

    Fairness for All Legislation Framework: NAE & CCCU appear to be pushing. I am opposed and on the record against. CCCU likely split 2/3 to 1/3.